Sadzenie i przycinanie lawendy: kiedy, gdzie, ile ciąć

Którą lawendę wybrać?

Lawenda wąskolistna (lawenda angielska) jest najbardziej zimotrwała i ma też najlepszy zapach. Jej najbardziej znana odmiana 'Hidcote' jest niska, zwarta, ciemnofioletowa; na obwódkę i niski żywopłot jest najlepsza. Lawenda pośrednia (lawendyn) jest większa, ma dłuższe łodygi, kwitnie później i pachnie mocniej; pola lawendy w Prowansji to zwykle właśnie ona.

Lawendę francuską (Lavandula stoechas) poznasz po fioletowych przysadkach przypominających uszy. Jest piękna, ale naszej zimy w ogrodzie nie zniesie: trzymaj ją w donicy i na zimę przenieś w miejsce bez mrozu. Lawenda srebrnolistna też nadaje się tylko do regionów z łagodną zimą.

Lawenda wąskolistna 'Hidcote'

Wiecznie zielone

trujący

Wysokość

30–60 cm

Mrozoodporność

do -29 °C

Rozstaw

co 35 cm

Do żywopłotu

3 szt. na metr

Cena za sztukę

79 CZK

Lawenda wąskolistna

Wiecznie zielone

trujący

Wysokość

30–90 cm

Mrozoodporność

do -29 °C

Rozstaw

co 40 cm

Do żywopłotu

3 szt. na metr

Cena za sztukę

83 CZK

Lawenda pośrednia

Wiecznie zielone

Wysokość

0,6–1 m

Mrozoodporność

do -23 °C

Rozstaw

co 70 cm

Do żywopłotu

2,5 szt. na metr

Cena za sztukę

170 CZK

Lawenda	Wysokość	Mrozoodporność	Rozstaw	Do żywopłotu	Cena za sztukę
Lawenda wąskolistna 'Hidcote' Wiecznie zielone trujący	30–60 cm	do -29 °C	co 35 cm	3 szt. na metr	79 CZK
Lawenda wąskolistna Wiecznie zielone trujący	30–90 cm	do -29 °C	co 40 cm	3 szt. na metr	83 CZK
Lawenda pośrednia Wiecznie zielone	0,6–1 m	do -23 °C	co 70 cm	2,5 szt. na metr	170 CZK

Tabela pokazuje lawendy dostępne w sklepach w Twoim kraju. Rozstaw dotyczy grupy stojącej swobodnie, w żywopłocie sadzi się gęściej. Cena to typowa cena sadzonki w zwykłym rozmiarze. ASPCA zalicza lawendę do roślin trujących dla psów i kotów; objawy zwykle wywołuje dopiero większa ilość.

Gdzie ją posadzić?

• Na pełne słońce: potrzebuje co najmniej sześciu godzin słońca dziennie. W półcieniu wyciąga się, rozłazi i prawie nie kwitnie.
• W luźną, dobrze przepuszczalną glebę. Lawendy nie zabija zimno, tylko zimowa wilgoć: w mokrej, zwięzłej ziemi korzenie gniją. Na zwięzłej, gliniastej glebie sadź ją na kopczyku wysokim na 20-30 cm, w rabacie podniesionej albo na skarpie i dodaj do ziemi gruby piasek, drobny żwir.
• Gleba wapienna jej służy, więc w większości ogrodów czuje się świetnie. Nie dawaj obornika ani dużo kompostu: w żyznej ziemi się wyciąga, rozpada i mniej pachnie.
• Nie sadź jej obok podlewanego trawnika, hortensji ani innych roślin lubiących wodę, bo tyle podlewania to dla niej za dużo. Dobrymi sąsiadami są śródziemnomorskie rośliny: szałwia, krwawnik, kostrzewa sina, rozchodnik.

Sadzenie

• Najlepszy czas to wiosna, od kwietnia do maja, gdy ziemia jest już ogrzana. Wtedy całe lato służy ukorzenieniu i roślina wchodzi w zimę silna. Jesienią sadź tylko do początku września, w luźną, piaszczystą glebę: w zimnej, wilgotnej ziemi młoda roślina łatwo zgnije.
• Roślinę posadź tak głęboko, jak siedziała w doniczce, nie głębiej. W grupie stojącej swobodnie sadź ją w odstępie ok. 35-70 cm, według tabeli.
• Nasadę przykryj drobnym żwirem zamiast kory: żwir utrzymuje szyjkę korzeniową w suchości, ściółka z kory w wilgoci.
• W pierwszym lecie podlewaj regularnie, gdy jest sucho. Ukorzenioną lawendę trzeba potem podlewać tylko podczas długiej suszy.

Przycinanie: kiedy i ile

Lawendę przycinaj dwa razy w roku. Główne cięcie jest wiosną, pod koniec marca albo w kwietniu, gdy duże mrozy już minęły: skróć pędy mniej więcej o dwie trzecie, ale na kikucie zawsze musi zostać zielona, ulistniona część. Dzięki temu krzew pozostaje zwarty, wypuszcza dużo nowych, kwitnących pędów, a bez tego później łysieje. Wtedy też odpadają końce pędów uszkodzone przez zimę.

Po kwitnieniu, pod koniec lipca albo w sierpniu, zetnij przekwitnięte kwiatostany, a razem z nimi górne 2-3 centymetry ulistnienia, tak by krzew pozostał ładnie kulisty. Od września już nie przycinaj: nowy pęd nie zdąży dojrzeć przed zimą i przemarznie.

• W zdrewniałą, gołą część nigdy nie tnij. Lawenda nie odbija ze starego, bezlistnego drewna: co tam zostanie, zostanie gołą gałęzią.
• Młodą roślinę przycinaj już w pierwszych dwóch latach, wtedy rozkrzewia się od nasady i pozostaje zwarta. Jeśli pozwolisz jej rosnąć, szybko łysieje i się rozpada.
• Rozłożonego, zdrewniałego u dołu, starego krzewu cięciem już nie odmłodzisz. Po 10-15 latach warto go wymienić.
• Lawendę francuską po kwitnieniu przycinaj ostrożnie, tylko kwiatostany i końce pędów, bo z drewna odbija jeszcze słabiej.

Żywopłot z lawendy

Na niski, pachnący żywopłot albo obwódkę przy ścieżce najlepsza jest 'Hidcote': posadzona co 30-40 cm, po 3 sztuki na metr, zwiera się w dwa, trzy lata. Z większej lawendy pośredniej potrzeba co 45 cm, 2-2,5 sztuki na metr. Na 10-metrowy żywopłot z 'Hidcote' potrzeba więc ok. 30 roślin.

Żywopłot przycinaj tak samo jak krzew: wiosną mocniej, po kwitnieniu lżej, w całości, z zaokrąglonym wierzchem. Liczbę sztuk i cenę dla Twojej długości policzy też poradnik sadzenia żywopłotu, a rośliny na niski żywopłot znajdziesz na liście niskie rośliny żywopłotowe.

Zimowanie

• Lawenda wąskolistna i 'Hidcote' w ogrodzie przezimują bez okrycia do ok. -25 °C, jeśli gleba jest dobrze przepuszczalna. Lawenda pośrednia jest wrażliwsza: w łagodniejszym regionie, w suchym, osłoniętym miejscu przezimuje, ale w mroźną zimę, na zwięzłej albo wilgotnej glebie może wymarznąć.
• Nie przykrywaj jej na zimę liśćmi ani ściółką: pod nimi jest wilgotno i roślina zgnije. Żwir jest dobrym okryciem.
• Korzenie lawendy w donicy przemarzają i gniją o wiele łatwiej niż w gruncie. Na zimę postaw ją przy ścianie domu, w miejscu chronionym przed deszczem, i prawie nie podlewaj.

Zbiór i suszenie

Na suszenie tnij lawendę, gdy dolne kwiaty kłosa już się rozwinęły, a górne są jeszcze w pąkach: wtedy zapach jest najmocniejszy. Tnij w suche, słoneczne przedpołudnie, gdy rosa już obeschła.

Łodygi zwiąż w małe bukieciki i susz główkami w dół, w ciemnym, przewiewnym miejscu, przez tydzień, dwa. To, czego nie zebrałeś, zetniesz po kwitnieniu przy cięciu.